Wilde bijen krijgen resort als dank voor hogere opbrengst fruitteelt

Bed and breakfast: dat is wat wilde bijen nodig hebben. Ze leveren daarvoor een belangrijke bijdrage aan de fruitteelt. Dit is de conclusie van het driejarige grensoverschrijdende Interreg-project ‘Meer natuur voor pittig fruit’. Negen Borselse fruittelers hebben in nauwe samenwerking met Stichting Landschapsbeheer Zeeland (SLZ) maatregelen getroffen en onderzocht wat het belang is van de wilde bijen in de fruitteelt. Als fruitteeltgemeente nam Borsele ongeveer een kwart van het Zeeuwse projectbudget voor haar rekening. De helft van de € 150.000 komt uit ‘Europa’. Diverse partijen uit Vlaanderen en ook Wageningen University & Research namen deel aan het project.

Bloesem

Wie pitfruit teelt, zoals appels, peren, kersen en bessen, moet er voor zorgen dat de bloemen bestoven worden. Zonder bestuiving immers geen vruchten. De wind zal een deel van de bloemen bestuiven, maar de kwaliteit blijft dan een gok. Al langer is bekend dat natuurlijke bestuivers aan de basis staan van een goede oogst. Heel bekend zijn de gewone honingbij en de hommel, maar minder mensen weten wat de rol is van de verschillende wilde bijensoorten. In Zeeland komen zo’n 200 verschillende bijensoorten voor.

Kassa

Uit het project blijkt dat een grote variatie van bestuivers direct gekoppeld kan worden aan economisch voordeel voor de fruitteler. Dat zit zo: hoe meer verschillende bestuivers de boomgaard bezoeken, des te beter de ‘zetting’, wat leidt tot meer vruchten. Bovendien zijn de vruchten groter en gelijkmatiger van vorm, vooral in de perenteelt. Dat leidt ertoe dat de fruitteler liefst 98% van zijn verkoopbare oogst als Klasse 1 naar de veiling kan brengen. Universiteit Wageningen heeft het aandeel van natuurlijke bestuivers in relatie tot de Nederlandse nettowinst berekend. Alleen al voor Elstar-appels is die bijdrage € 9 miljoen en zelfs € 10 miljoen in het geval van Conference-peren.

Supermetselaars

In het project is extra onderzoek gedaan naar de wilde bijen. Hierbij moesten de medewerkers steevast uitleggen dat wilde bijen, in tegenstelling tot de honingbij, in hun eentje leven, en dus niet in grote bijenvolken of -kasten. En omdat ze geen volk hoeven te beschermen, steekt een wilde bij ook zelden. De inheemse Rosse metselbij blijkt een zeer effectieve bestuiver. Zeventig metselbijen leveren net zoveel resultaat als één bijenvolk wat bestaat uit 4000 tot 6500 honingbijen. Hij dankt zijn naam overigens aan het feit dat hij de openingen in de welbekende bijenhotels dichtmetselt na het leggen van de eitjes.

Maatregelen

Deelnemers aan het project hebben op en rond hun fruitteeltbedrijven maatregelen getroffen om de gastvrijheid te vergroten. Bed and breakfast dus. Dit deden ze door ruim driehonderd nestblokken en nestzandhopen in boomgaarden aan te brengen. Nog belangrijker is echter dat de directe omgeving geschikt is voor wilde bijen. Ook in de periode dat de fruitbomen (nog) niet bloeien, moet er namelijk nectar en stuifmeel te vinden zijn. De fruittelers hebben daarom samen anderhalve kilometer Zeeuwse haag geplant die bestaat uit verschillende bloeiende struiksoorten. Een andere mogelijkheid was het aanleggen van bloemen-kruidenstroken. Ruim tienduizend vierkante meter werd ingezaaid met een natuurlijk zaadmengsel. Een andere maatregel die heel gemakkelijk in de dagelijkse praktijk past, is het minder vaak en meer afwisselend maaien van de graspaden in de boomgaard. Een forse oppervlakte van zesendertig hectare gras kreeg in het project een aangepast maaibeheer. Tot slot droegen vijftien particulieren in het buitengebied hun steentje aan het project bij door aanvullende maatregelen op hun erf of weitje te treffen.

Toekomst

Het project laat zien dat de fruitteelt baat heeft bij meer natuurwaarde. En uiteraard is het uiteindelijk goed voor ons allemaal als de biodiversiteit omhoog gaat. Het zou mooi zijn als we letterlijk bloeiende verbindingen in het buitengebied kunnen realiseren. Denk daarbij aan samenwerking met akkerbouwers, het waterschap, wegbeheerders en partijen als de Natuurmonumenten. Gemeente Borsele geeft in ieder geval het goede voorbeeld door biodiversiteit in te bedden in haar beleid. Als symbool voor de gastvrijheid plaatste de gemeente Borsele op 6 juni een groot bijenresort vlakbij Kwadendamme.